Alle Geschiedenis Ooit – Grote Namen

00:00 Buiten is het kut. Binnen zit Claudia de Breij. 00:03 In de Claudia Show praat ik met gasten over de wereld zoals die is. En hoe we ermee om moeten gaan. En zoals die zou kunnen zijn. En hoe we onszelf daar een beetje vrolijk onder kunnen houden. De Claudia Show. 00:14 Elke week. 00:24 Dit is Grote Namen, een podcast van alle geschiedenis ooit... waarin Nienke de Jong, Arkoon Jokie en ik, Tom Aalmoes... op zoek gaan naar het echte verhaal... achter de grootste namen uit de wereldgeschiedenis. Van koningen tot schurken en van wereldleiders tot vrijheidsstrijders. Hoe werden zij de grootste van de wereld? En is dat eigenlijk wel terecht? 00:53 En deze zomer gaan we het hebben over dubieuze namen. Beroemde mensen uit de geschiedenis die nogal wat op hun kerfstok hebben. Oplichters, vreemdgangers en mensen met donkerbruine politieke voorkeuren. De komende zes weken komen ze allemaal voorbij. Met in deze aflevering Jomanda. 01:11 Joke Damman uit Deventer. Een vrouw die een ster wilde worden... en achter haar eigen paranormale gaven kwam. En zo uitgroeide tot het grootste medium van Nederland. Met haar eigen centrum in Valkenburg... en heel veel ingestraald water. 01:25 Wij vroegen op Instagram naar jullie kennis over haar. En wat komt er binnen? Tiel, hebben jullie het over? De bedsgenezeres. De blauwe jurk natuurlijk. Water instralen of blikjes fris. Via de radio. De affaire Sylvia Middenkamp natuurlijk. En we hebben een verhaal over haar geschreven. Of eigenlijk ik heb een verhaal over haar geschreven. In ons eerste boek. Alles is ooit Nederland. Dus wil je het nog een keer allemaal rustig teruglezen. Dat kan in dat mooie blauw paarse boek. 01:53 En voor alle mensen die 40 plus zijn in deze podcast nu luisteren. Als ik zink, we are all together now. Dan zit hij nog meteen heel goed in de sfeer. Want dat was zoiets wat je in de jaren negentig de hele tijd op tv hoorde. 02:05 Zonder een vleugje ironie hoor. 02:08 Zonder een vleugje ironie. Tom, dat verhaal over Jomander moeten we eigenlijk even iets eerder beginnen hè. 02:14 Ja, ik dacht, dit is ook een mooie aanleiding om het even te hebben over kwaksalvers en handopleggers en mediums in de Nederlandse schiedenis. Want je zou waarschijnlijk denken dat Nederland een best wel nuchter volkje is. Maar dat valt toch vies tegen. We zijn eigenlijk altijd best wel gevoelig geweest al voor mensen die zeggen, nee, maar alleen ik kan jou helpen met mijn geheime methodes die van boven is doorgegeven. Zo is er bijvoorbeeld in de 17e eeuw al Francisco Giuseppe Bori. 02:48 Hij is een Italiaan, hij was een priester geweest, een jezuit, maar hij was voor de inquisitie gevlucht uit Italië. En hij komt dan in Amsterdam terecht, waar veel vluchtelingen voor de inquisitie natuurlijk in die tijd terechtkomen. En hij begint zich daar neer te zetten als iemand die in contact stond met het hogere. Maar die ook daarmee mensen kan helpen met allemaal middeltjes. Zo heeft hij bijvoorbeeld allemaal medicijnen voor druipers die mensen daar bij hem kunnen halen. Zonder bemerkt te worden van zijn kameraad of eigen vrouw. 03:21 Dus als je even een steekje wil doen, dan kan je bij hem langskomen en dan fixt hij het wel voor je. 03:26 Een hele extravagante verschijning. Wat natuurlijk bij zijn mythe bijdraagt. Dat hij altijd dure kleren aan heeft. Altijd mensen bij zich heeft die hem bedienen. 03:34 Een soort Italiaanse rastierostelli. 03:36 Dat is echt een hele kleurrijke verschijning. Maar... Eigenlijk een beetje een Yomanda-achtig verhaal. Want een van de mensen die hij begeleidt, die komt over lijden. Gerard Demmer heet die man. Na een behandeling bij hem. En er gingen gelijk geruchten dat er iets niet helemaal aan de haak was. Want die Demmer had blijkbaar geld aan hem geleend. En nu was hij dood. Dus dat gaat al niet heel erg lekker. En die Bori moet daarna op de vlucht staan. Maar eindigt alsnog in de gevangenis. Zo heb je allemaal andere figuren. 04:08 We komen ook in de negentiende eeuw. Iemand tegen. Dat is ook wel mooi. We zitten natuurlijk in de tijd dat Amerika tot de verbeelding spreekt. Daar het Wilde Westen. Je hebt Buffalo Bill met zijn show die rondlijst. En dan heb je natuurlijk ook allemaal verhalen over... inheemse of misschien Mexicaanse middeltjes die je kunnen helpen. Dat was er een SECA. Een Mexicaanse wonderdokter. En die ging op wereldtour. Komt in 1891 in Amsterdam terecht. En die geeft dan allemaal... 04:36 heeft hij allemaal wonderolietjes... waarmee hij mensen behandeld. En dan roept hij om vrijwilligers uit te proberen. Willekeurige mensen. Kom maar naar het podium. En dan verdwijnen ze achter een gordijntje. Ziet echt heel erg kreupel uit. Heel ziek. En dan worden ze behandeld met zijn speciale olie. En dan gaat het gordijntje weer open. En dan zijn mensen lachend. En dan maken ze een soort dansje. En dan wandelen ze weer blij de zaal in. Gigantisch succes. 05:01 Dus mensen komen ook echt naar zijn hotel toe in de binnenstad... om even een glim van hem op te vangen. En dan zegt hij ook van nee, maar het komt allemaal goed. Ik genees jullie allemaal voor een aardig prijsje. Speciaal voor jullie heeft hij een kortingje. Wat blijkt nou? Deze sekka bestaat niet. Er is een bedrijf vanuit Engeland volgens mij... die allemaal sekka's in dienst heeft. Wat ingewikkeld ook. Nee, maar die hebben gewoon... 05:29 Acteurs die ze inhuren. 05:31 In ieder land een andere sekka. 05:32 In ieder land is een sekka. 05:35 Ze konden die tijd natuurlijk nog. Wie gaat dat checken? 05:38 Zo verdienen ze over de hele wereld. Tegelijkertijd geld aan allemaal soort van wonderolietjes. Maar je hebt al wel dat in de negentiende eeuw het moeilijker wordt om kwaksalver te zijn. Dokter was tot halverwege de negentiende eeuw geen beschermd beroep. Vanaf dat moment wel. Je hebt ook vanaf eind negentiende eeuw de vereniging tegen de kwaksalverij. Die hier heel erg bovenop zit. Bestaat ook nog steeds. Dus daarmee wordt dat de wondermiddeltjes en de olietjes, dat wordt daarmee moeilijker. 06:10 En heb je dan dat er een soort verschuiving komt. Je hebt al in de 18e en 19e eeuw het mesmerisme. Dus dat gelooft in magnetische stromen in lichamen. En dat je die dan kan beïnvloeden met handopleggingen of ze van de hand net boven het lichaam houden. En daarmee kan je het allemaal in balans beïnvloeden. brengen weer. Dus ook heel negentiende eeuws natuurlijk met... ik had een aflevering over elektriciteit. Dus dat er een verborgen kracht is... die beïnvloed kon worden. Dat sluit daar natuurlijk heel netjes op aan... met de handopleggingen en dat soort dingen. 06:41 Of ze beginnen zich natuurlijk ook... voor te doen alsof het echte... behandelingen zijn. Zo heb je chiropractie. Komt op in deze tijd ook. Ook een pseudowetenschap. Homeopathie. Zelfde tijd. Ook een pseudowetenschap. Dus je hebt dat soort van... wat meer... ze proberen het wat meer te verbloemen... En je hebt dan natuurlijk ook... en dat is aan het eind van de 19e, begin van de 20e eeuw... het spiritisme dat opkomt. Met bijvoorbeeld mensen als we... een aflevering heb gemaakt... 07:10 En dat het dus wat meer in de hogere machten, in het spirituele, in geesten en ook energieën. Dat klinkt heel zweverig. Maar het is ook best modern natuurlijk. Het gaat weer over energie en stromen. Het gaat over elektriciteit weer in het lijf. 07:25 Hetzelfde vakje, zeg maar. 07:27 Ja. Dus dat komt ook in Nederland op. We hebben het vorig jaar met dubieuze namen gehad over Greet Hofmans. Die er natuurlijk een voorbeeld is. Maar je hebt ook iemand als Gerard Quasset. Ja. 07:39 Hele markante man was dat met een heel geëxplodeerd, warrig kapsel. Hij is een paragnost en hij is paranormaal en hij krijgt dingen van het hogere binnen. En hij wordt wereldwijd beroemd omdat die politie over de hele wereld helpt met opzoekingen en zo. Dus hij is meer van die school, maar ook van de gebedsgenezing. Daar is hij ook heel van, net als Greet Hofmans. En je hebt ook iemand als Jozef Rulof... die nog wel belangrijk is om te noemen... voordat ik eruit ga. Dat is ook een medium. 08:11 En hij is eigenlijk een soort brug tussen de theosofie... en wat meer naoorlofs, wat meer... 08:17 spirituele, new age-achtige types. Dus hij gelooft in dingen als karma, in sferen van licht, in reïncarnatie. Dus hij pakt eigenlijk heel veel van die occulte ideeën, maar maakt het toegankelijk voor een moderner publiek. 08:33 Het was echt in een tijd dat ontkerkeling heel massaal was en mensen toch een alternatief zochten. 08:39 Ja, en dat vonden ze dus heel erg bij dit soort mensen. Wat natuurlijk ook wel logisch is. Dat mensen zeggen, maar er is nog wel iets dat boven ons uitstijgt. Er is iets waar je een beroep op kan doen. Op het moment dat je radeloos bent in het leven. Ik doe natuurlijk ook wel vrij... 08:58 Ik geloof hier allemaal niet in. Dat was denk ik al duidelijk aan mijn verhaal. Maar ik heb wel sympathie voor mensen die op zoek zijn naar gezingeving. Naar mensen die bijvoorbeeld uitbehandeld zijn met een ziekte. En van de reguliere geneeskunde geen hulp meer kunnen krijgen. Of überhaupt bijvoorbeeld het geld niet hebben om die hulp te krijgen. En die zich dan naar alternatieve geneeskunde, die zich daarop richten. En daar iets in proberen te vinden. Dus het is heel logisch waar dit vandaan komt in deze tijd. En dit is natuurlijk een klimaat na de Tweede Wereldoorlog... waarin je dus dit soort figuren hebt rondlopen. 09:30 En dat is een hele rijke voedingsbodem... waarin Joke uit Deventer misschien wel uit kan gaan putten. 09:38 MUZIEK 09:41 Deze week op Podimo hebben we een groot verhaal van ons drieën. We hebben het even met z'n drieën de koppen bij elkaar gestoken. Want we hebben het deze aflevering ook over onverklaarbare dingen. We hebben het over dood, we hebben het over sterfbedden. Die komen ook nog voorbij. En wij hebben dus een heerlijke potpoedi voor jullie gemaakt van de beste laatste woorden. Zijn ze waar? Zijn ze niet waar? We gaan echt alle eeuwen door en alle continenten over. En we hebben het over Leonardo da Vinci. En we hebben het over John Brown. En we hebben het over Karl Marx. 10:14 Winston Churchill. 10:15 Winston Churchill. Het zijn veel mannen, maar we hebben echt de beste verhalen voor je uitgekozen over die laatste woorden. 10:23 Met heel veel feitjes daarin voor op feesten en partijen. Dus heb je nog geen Podimo? Ik kan het me bijna niet voorstellen. Maar als dat zo is, ga je naar podimo.nl slash alle geschiedenis ooit. En dan kun je daar 30 dagen gratis Podimo krijgen. 10:39 Dus niet alleen voor deze Laatste Woorden special... maar voor ons hele archief van meer dan 250 afleveringen inmiddels... die je daar kunt gaan beluisteren. Dus ga naar podio.nl slash alle geschiedenis ooit... luister onze aflevering over Laatste Woorden... en pak daarna even het hele archief mee. 10:59 Hoe word je een gigantisch populair medium? Nou, Jomanda deed dat door geboren te worden als Johanna Wilhelmina Petronella Taman. Taman, als achternaam dus. Op 5 mei 1948 in Deventer. Haar vader is overleden terwijl haar moeder zwanger was. Terwijl ze nog in de buik zat. En haar moeder voedt haar zeer streng katholiek op. Vandaar ook die lange doopnamenrij, zal ik maar zeggen. Maar haar roepnaam is dus Joke. 11:30 Maar die katholieke symboliek en het katholieke geloof... waarmee ze wordt opgevoed... dat zal toch ook wel gemixt worden met haar carrière... met paranormale krachten, laat ik het zo zeggen. Ze heeft ook zelf Maria-beelden staan. Ze heeft ook een kruis naast haar kristallen staan. Het verdwijt niet uit haar wereldbeeld, zou ik maar zeggen. En als kind heeft Joke één grote passie. Dat is dansen. Joke wil alleen maar dansen. Ze is er ook heel goed in. 12:00 Ze traint heel hard. En ze heeft de ambitie om de balletwereld te gaan slagen. En ze begeleidt later ook als choreografe artiesten. En haar dansgroepje heet de Yomanda dancers. Daar komt die naam waarschijnlijk vandaan. Maar dan in haar jeugd gaat het missen. Ze krijgt een hardnekkige huidziekte. Ik weet niet of het psoriasis was meer. Maar in ieder geval het is heel heftig. Ze heeft er heel veel last van. En alle medicatie lijkt niet te helpen. En Tom, wat jij al zei, wat doe je in het naoorlogs Nederland... als de dokter het even niet meer weet? 12:34 Dan ga je naar Gerard Croisset. En jij hebt hem al omschreven. Op dat moment is het de beroemdste paragnost van Nederland. Internationaal bekend, omstreden, maar populair. 12:45 En ze gaat naar hem toe voor haar huidproblemen. En hij geneest haar. Althans, dat is hoe zij het ervaart. En daar is ook fysiek... Natuurlijk kun je dat bewijzen dat het overgaat. 12:59 Dat komt ook tegen dat hij dan heel erg... Maar dat komt natuurlijk door je vader, die je nog eens gekend hebt. 13:04 Ja, trauma en leed heeft fysieke uitingsvormen. 13:10 En hij kijkt naar haar handen. Dus Corset kijkt naar haar handen. Zegt ze later. En hij ziet eraan. Dit zijn genezers handen. Dit zijn magische handen. En dat plant toch een zaadje in haar hoofd natuurlijk. Dat maakt indruk. 13:24 En een paar jaar later gaat ze... Het zaadje is geplant, het begint te groeien in haar hoofd... en dan gaat ze naar een vrouw, een helderziende... en die zegt ook, jij wordt een wereldberoemd medium. Dan krijg je natuurlijk een soort self-fulfilling prophecy. Want twee mensen uit het vak, zou ik maar zeggen... die haar vertellen dat ze uitverkoren is, dat is niet niks. Maar ze gaat nog wel terug naar het ballet... maar ze weet nu, dat is niet mijn losbestemming. Ik moet niet dansen, ik moet genezen. En ze begint haar carrière als medium op te bouwen. 13:54 En tien jaar voor haar grote doorbraak, nog iets langer daarvoor, produceert ze al genezende visitekaartjes. Dat is super handig. Dus je krijgt een ingestraald kaartje. Dus daar heb je gewoon altijd bij je. 14:08 Je broek zo. 14:09 Visitekaartje had ook echt een ding. Een genezend visitekaartje. Daar kun je mee. Ze treedt op. Is dat het juiste woord? Ze vertoont haar vaardigheden. Haar gaven. Is in huiskamers. In dorpszaaltjes. Kleine groepen mensen die nieuwsgierig zijn. En ze werkt samen met de magier. John Elfrink. En hoe je een magier kan natuurlijk een publiek meenemen in zijn verhaal. Een sfeer creëren. En hoe overtuig je mensen in. 14:40 Hoe kom je in een setting dat mensen geloven dat jij krachten hebt die boven natuurlijk zijn. En op dat moment zitten ze ook in een bandje. De Skyballs. Ja, ze kan eigenlijk niet zo goed zingen, maar ze heeft wel van die John Elferink geleerd hoe je het publiek meekrijgt. Hoe bouw je een show? Nobody knows what it means. It's provocative. It gets the people going. 15:02 Ze zong echt een hele andere toonsoort dan dat de band speelt. Ja, ja, ja. Oh, je hebt dit ook weer gezien. 15:07 Ja, dat is niet goed. En in 1983 verschijnt in het onvolprezen werkblad De Actueel. Ik weet nog dat hij altijd in de... Dat was zo'n blad dat in de bosjes lag vroeger. En daarin zegt ze, ik kan Prins Klaus genezen. En Prins Klaus heeft tot het moment al last van ernstige depressie. Nou ja, dat gaat natuurlijk... Dat is nogal wat als je dat zegt. Over iemand van het Koninklijk Huis. En mensen lachen erom. Maar haar naam zingt daardoor wel rond. Negatieve publiciteit. Ook publiciteit. En dan ontmoet ze... Dus ze is al paranormaal genezeres. 15:40 Maar nog niet een bekende. Dan ontmoet ze Jacques Onderwater. Jacques Onderwater. En hij is een voormalig journalist en hij heeft connecties in het media wereldje. En hij ziet iets in haar. Hij ziet, jij bent bijzonder. En dit is eigenlijk een soort product dat verkocht moet worden en verpakt moet worden. Dus hij pakt de telefoon op, gaat televisiemensen bellen. En in 1991, als de New Age, zoals dat toen heette, beweging, eigenlijk op zijn hoogtepunt is... Komt ze op tv bij Tieneke de Nooi. 16:12 Nee. 16:13 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Tieneke. Waar ook de Meneer Kaktus Show ooit begon. 16:18 Oh echt? 16:19 Voor onze etisch kids. 16:20 En de Bierstabiel. 16:21 Nou ja, precies. Zij zit een beetje in diezelfde denkrichting. Je zou haar eigenlijk de boerenkool Oprah van Nederland kunnen noemen. 16:28 Ja, natuurlijk. 16:29 Maar ze heeft wel een enorm bereik met haar programma. Dat was gigantisch. Het was het Afro-surface-salon, geloof ik. In ieder geval, ze krijgt haar eigen show. Heel Nederland kent haar. En zij maakt een programma over de paranormale wereld. Het zwarte gat heet het. En daar zit Jomanda in. En dat wordt televisiegeschiedenis. Want Tineke zit tegenover een vrouw die heel rustig is. Ze heeft natuurlijk altijd die hele serene uitstraling gehad. Hele zachte stem, mysterieus, heel salvend. En ze vertelt over haar gaven en dat ze helderziend is en heldervoelend, helderwetend. 17:04 Ze krijgt hulp van haar overleden vader. Van krachten uit de geestelijke wereld waar ze mee in contact staat. En ze spreekt over Josef Rulof. Dat is het Nederlandse mysticus. En zijn paranormale geschriften ziet ze als een soort bijbel. En Tineke en Jomanda worden vriendinnen. Dat is een soort soulmates hierin. Zij vinden elkaar hier heel erg in. En dat is natuurlijk heel goed voor de carrière van Jomanda. Dat als opa altijd haar vriendinnen en mensen had. En Tineke zal ook altijd zeggen, ik heb nooit getwijfeld aan Jomanda. Nooit, geen moment. 17:35 Ik weet niet of ze dat nog steeds zegt, maar in die documentaire zit het volgens mij zelfs nog. En dan krijg je de grote, grote hype, zoals we dat eigenlijk, wat jij ook aan het begin zei, eigenlijk on-Nederlands is. Er is een evenementenhal in Tiel. 17:50 De fruitveiling. 17:51 Ja, het is een veilinggebouw inderdaad. 17:54 Gaan duizenden mensen elke... Ik weet niet of het elke dag is, maar in ieder geval elk weekend gaan erheen. Soms 12.000, 15.000 mensen. In plaats van naar de kerk eigenlijk. Naar Jomanda. En de infrastructuur van Tiel is hier helemaal niet op de reken. De Yomanda-files en er gaan speciale Yomanda-treinen. En je kan combitickets bij de NS kopen voor Yomanda en een treinticket. Ja, en wat jij al zegt, Tom, hier komen dus mensen, kankerpatiënten die uitbehandeld zijn, heen. Mensen met chronische pijn, mensen in diepe rouw. 18:26 En mensen die gewoon met hun oude moeder meegaan en zelfs sceptisch zijn. Maar ja, dan toch wel benieuwd zijn naar de show. Maar ook bekende Nederlanders komen erheen. Ja, en daar staat ze dan in die blauwe jurk. Altijd die blauwe jurk. Met een zachte stem. En ja, wat zij uitstraalt, staat taalhaaks op wat er in die zaal gebeurt. Mensen beginnen te trillen. Ze vallen op de grond. Ze raken in trance. Ze gaan huilen, schreeuwen. Of juist, ja, ze zitten met een soort gelukzalige glimlach... 18:57 in vervoering, stil op de grond. Ja, en dan hoor je ook... willen de mensen geboren in 1938 en 1922 zich naar het fonteintje begeven? En dan staat er een fonteintje en daar legt ze haar handen op mensen, een handoplegging. En sommige mensen zeggen ook, je voelt een soort warmtestromen. Iets wat je niet kan verklaren, maar ja... De hoop van mensen of de opluchting. 19:23 Dat je even gezien bent in je ziekte of in je verdriet. Die zijn natuurlijk echt. Los van wat zij voor krachten al dan niet heeft. Of wat er in het fonteintje zit. 19:32 Zeker in een soort groot verstand land als Nederland. Waar emoties uit niet normaal te bestaan. Dat je dan in een setting bent waarin je dingen los mag laten. Waarin je daar sociale toestemming voor krijgt. Dat is natuurlijk al heel waardevol. 19:47 Maar Jomanda, en daar is ze ook heel open over eigenlijk... en haar management, ze is ook commercieel. In Tiel, daar kunnen maar zoveel mensen in. Maar haar krachten zijn niet gebonden aan de fysieke nabijheid. Ze kan het ook op afstand doen. En daarmee krijgen we dus een van de hoogtepunten... uit de Nederlandse mediageschiedenis, het ingestraalde radiowater. Want in 92 is ze te gast bij Radio Noordzee. En ze vraagt dus luisteraars om een glas of een fles water naast hun radio te zetten. En ze concentreert zich. 20:18 En via de ether wordt het water ingestraald. En dat zou dan genezende krachten hebben. Ja, en dan, ik weet niet of dat het kantelpunt is... maar dan beginnen de sceptici zich wel te roeren van... jongens, waar zijn we mee bezig? In zo'n zaal dat je mensen hoop en geloof of afleiding biedt. Dat is één ding, maar dit gaat wel ver. 20:39 Volgens de nieuwe revue verdient ze in de jaren 10 miljoen gulden. Ze heeft ook een bv en een manager. En als een journalist dan ook vraagt van... Heeft dit een winstoogmerk? Je verdient hier heel veel geld mee. Als ik dat niet zou doen, zou ik hier niet staan. Iets van die strekking zegt ze. Dus dat is ook heel eerlijk in. Ja, dus dit is een tijdperk. Ze kwam, ze was eigenlijk de juiste vrouw op het juiste moment. Die ontkerkeling, mensen op zoek naar een ietsisme, de reguliere geneeskunde die mensen teleurstelt of niet genoeg biedt. 21:11 Mensen beginnen te snappen dat je zelf op zoek kan naar alternatieven. Nog voor het internet natuurlijk, maar toch. En dan heb je zo'n vrouw die niet een soort hysterische, ja... Het volksbanner is maar wel heel rustig en heel warm. Een beetje zo'n moederlijk... 21:26 Ik vind dat ze ook altijd heel typisch taalgebruik hadden. Ze zegt de hele tijd, ik mag dingen. Ik mag dit nu voor jullie doen. Ik krijg van iets anders, ben ik maar slechts een doorgeefluik of zo. 21:37 En of het nou psychosomatisch is, of het placebo-effect, of iets onverklaarbaars. Ja, als het voor je werkt, dan werkt het. Maar... Ja, de lady of the light werd ze ook wel genoemd. Het werkte niet voor iedereen, Nienke. MUZIEK 21:55 Het werkte niet voor iedereen. En dan hebben we het over de affaire Sylvia Millekam. Even voor de jongere luisteraars. Sylvia Millekam was in de jaren negentig een van de grootste sterren op tv. Zij was meerdere keren uitgeroepen tot populairste vrouw van Nederland, populairste vrouw op tv. Ze zat in Klokhuis, waar we allemaal naar keken. Ze zat bij het super populaire programma Ook Dat Nog, waar elke week anderhalf miljoen mensen naar keek. Een consumentenprogramma met Hans Beum. 22:22 Iedereen hield van Sylvia Milliko. 22:24 Iedereen hield van Sylvia Milliko. Zij was een soort van ray of light. Ze was heel erg springerig. Ze leek een beetje op een soort Katja Schumann. Ze was heel knap. En ze was heel grappig. Ze was een hele goede comedienne. Zij was aan alle kanten echt de lieverling van het Nederlands publiek. Maar in september 1999 voelt Sylvia Millekam een knobbeltje in haar borst. En het is heel klein en de artsen denken eerst dat het bindweefsel is. Dus die zeggen, kom over zes maanden maar terug, dan kijken we al verder. Nou, zes maanden later is dat knobbeltje groter geworden en wordt ze doorgestuurd naar het AVL, het Anthony van Leeuwenhoek ziekenhuis. 22:55 En daar blijkt, het is borstkanker. En ze zeggen daar, het is inmiddels al te groot om te opereren. Je hebt te lang gewacht. We hebben eerst chemo nodig, dan bestraling. En daarna moet er eventueel misschien een borstamputatie. En Sylvia zegt, ik wil even bedenktijd. Ik wil hier niet meteen in mee. De medisch specialist zegt, als je die chemo nou doet, dan heb je 50% kans op genezing. En als je alle behandelingen doet, dan zou er in principe 90% kans zijn op genezing. Maar je moet je wel nu dit traject in. Maar Sylvia Millekam is tegen chemotherapie. 23:27 Haar vader is daarvoor overleden en die heeft chemotherapie gekregen. Die was het uit mijn hoofd. Eigenlijk niet nodig was geweest. Of daar was echt iets misgegaan. Dus had zij een trauma aan overgehouden. En zij was heel erg bang. Straks raak ik vroegtijdig in de overgang. Dan blijf ik opvliegers houden de rest van mijn leven. Ze was ook heel erg bang voor. Dat dan chemo ervoor zou zorgen. Dat ze elders in haar lichaam ook kanker zou krijgen. En haar vriend. Die heet Nol. Die zegt in eerste instantie. Laat je nou maar behandelen. Maar ze hebben daar goede gesprekken over. En hij zegt op een gegeven moment. 23:58 Nou wat jou kiest. Ik sta achter jou. 24:02 En Sylvia Millemann-Kam kiest op dat moment, zij is nu begin veertig, ze is hartstikke jong, ze zegt ik wil geen chemo, ik wil geen ziekenhuizen, ik ga het alternatieve genezerspad op. En dat wordt een hele lange wanhopige zoektocht. En die begint bij een magnetiseur in Zwitserland. Daarna gaat ze naar een arts, die heet Kees Boege. Het is niet eens een arts, het is een charlatan. die heet Kees Boege, die komt uit Hilversum, die doet aan zouttherapie. Dat zijn dan, krijg je keukenzout in de vorm van capsules... en dat zou dan een remmend effect op kankercellen kunnen hebben. 24:35 Nou, echt verschrikkelijk. Nou, dan gaat ze naar een andere man, meneer Broekhuizen... die zit in Haarzuilens bij Utrecht. En die zegt, nee, je hebt helemaal geen borstkanker... maar je hebt een bacteriële infectie. En dan krijgt ze homeopathische middelen tegen die bacteriële infectie. Het is echt pure misleiding. Als je die hele histoire leest, dan denk je alleen maar, doe het niet, doe het niet. Want haar borst wordt alleen maar groter. Ja, dat kankergezwel daarin, dat is aan het groeien en is aan het groeien. En dan op een gegeven moment zegt die broekhuizen, misschien moet je toch nog naar een chirurg. 25:06 Wat heeft dit nou met Jomanda te maken? Naast deze andere alternatieve genezers... komt ook Jomanda in het leven van Sylvia Millekam. Sylvia Millekam gaat naar healings van Jomanda. Er zijn ook anderen die namens Sylvia dan healings van Jomanda bijwonen. Dat kan ook nog. Je hoeft niet eens zelf lijfelijk bij zo'n healing aanwezig te zijn. Maar je kunt ook zeggen, ik kom hier voor Arco... en dan kan Jomanda een hand op mijn hoofd leggen... en dat dan aan mij doorgeven aan jou, zeg maar, zo. 25:32 Maar al die alternatieve therapieën, ook de Shomandas-therapie, het helpt helemaal niks. En er zijn steeds meer vrienden van Sylvia Millekam die zeggen, dit moet stoppen. Maar die houdt ze ook op afstand, want die zeggen niet wat zij wil horen. En zij gelooft zo heilig in dat hele alternatieve circuit, dat ze gewoon weigert om zich te laten behandelen. 25:51 Ondertussen krijgt ze echt steeds meer pijn. En de laatste twee maanden van haar leven woont ze in Millingen aan de Rijn. Bij twee alternatieve genezers. Die heten Jos Kone en Toni Derksen. En die behandelden kankerpatiënten met magneetveldtherapie. Die therapie lijkt te werken. Want ze hoeft ineens een stuk minder pijnstilling te slikken. Maar dat blijkt maar een placebo. Want een tijdje later is die pijn kaarhard terug. Op een gegeven moment kan ze niet meer liggen. Kan ze niet meer zitten. Ze kan niet meer slapen. Ze kan niet meer op de eigen benen staan. En... 26:20 Dan blijkt dus wel van het gaat helemaal de verkeerde kant op. Dan wordt ze in allerlei aan het ziekenhuis in Nijmegen gebracht. En daar ligt ze nog twee dagen voordat ze sterft op 20 augustus 2001. 26:32 En Jomanda heeft dus al die tijd gezegd, ik heb berichten uit de andere wereld gekregen dat het toch iets anders was. Ik blijf het woord kanker bestrijden. Het kan erop lijken, maar in feite maakt het ook niet meer uit. En ze heeft ook meerdere malen gezegd, de weg die zij is gegaan is de juiste weg voor haar ziel geweest. En dat heeft ze ook tegen Sylvia Millekam zelf gezegd, ik geloof niet dat jij kanker hebt. En daar reageerde Sylvia Millekam heel positief op, want die voelde zelf ook, nee, het is helemaal geen kanker. Maar dat is natuurlijk misleiding. 27:03 Als er al een arts is geweest die tegen je heeft gezegd dit is kanker. Dan mag je dat als genezer niet meer ontkennen. 27:09 En dit is wel waar echt een hele harde grens ligt. Tussen soort van hoop en zingeving en iets van ontlading. En het feit dat je dus op de stoel van de arts gaat zitten. En dat is heel kwalijk. 27:21 Naderhand heeft Jomanda ook nog in allemaal interviews... gewoon klinklaar gezegd... ik heb er heel veel vrede mee dat ze is overleden... want ik heb berichten uit de andere wereld doorgekregen... dat alles goed is zoals het is. Nou, dat is toch gewoon verschrikkelijk? Die vrouw is halverwege de 40, ze overlijdt. Ze heeft superveel pijn gehad voordat ze doodging. Dit is wel een kantelpunt in de carrière van Jomanda. Want hierna verdwijnt ze ook uit de media en uit de publiciteit. Want ze wordt echt gezien als een beetje een charlatan. Ze komt er nu dan nog terug. Ze heeft dan zo'n verhaal dat hij niet meer moet cremeren. 27:53 Want dat doet een lichaam pijn, zeg maar. 27:55 Het komt van die Jeus of Rulof ook af. Moet je ziel dan niet carrière en carneren? 28:00 Het is natuurlijk een tour met Emile Ratelband. Maar in de vierdelige serie op Filialand. Die ik helemaal voor jullie heb bekeken. Er zijn uren die ik nooit meer terugkrijg. Ook nog wordt gezegd dat Emile Ratelband en Jomanda ook nog een relatie hadden. Zoals allebei al een andere relatie hadden. Zoveel dat Jomanda heel veel relatie met vooral jonge mannen. Ze was heel erg dol op jonge mannen. Maar goed. 28:19 Er wordt in die tijd na Sylvia Millekams dood... is er een paar keer dat er aangifte wordt gedaan tegen Yomanda... dat ze voor de tuchteraad wordt gehaald... omdat ze misschien toch Sylvia Millekam verkeerd heeft geïnformeerd... en heeft misleid in haar ziekteproces. Die zaak, die dan ook de zaak Sylvia Millekam heet... wordt in 2006 geseponeerd door het openen van een ministerie... wegens gebrek aan bewijs. Ze zeggen, Millekam heeft haar eigen keuze gemaakt... om geen gebruik te maken van reguliere gezondheidszorg... Dat is haar idee. 28:50 Maar de vereniging van kwaksalverij laat het daar niet bij zitten. Want die besluiten dan in 2008... leggen die de zaak weer voor aan het Amsterdams gerechtshof. En die besluiten dan, ze moet alsnog vervolgd worden. Nou, in 2009 wordt dan Jomanda vrijgesproken... van medeverantwoordelijkheid aan de dood van Sylvia Millekam... Maar wel wordt in die zaak dan bekend dat Jomanda, als ze dan Millekamp sprak, dat ze daarvoor dan heel veel informatie over Sylvia haar ziekteproces verzamelde. 29:21 En dan in een gesprek met Sylvia net deed alsof ze die informatie op dat moment binnenkreeg. Zo gaar, echt verschrikkelijk. Ze wordt in 2010 weer voor de rechter komen in hoger beroep, maar ze wordt weer vrijgesproken. Omdat ze het steeds niet hard kunnen maken inderdaad. Dat zij echt degene is die Sylvia Millikan licht in de onderkant heeft geduwd. 29:41 Ja, omdat ze van een netwerk zat van alternatieve genezers. 29:44 Precies. En dat Sylvia er nergens heeft laten merken van ik ben het hier niet mee eens. Nou ja, Jomana trekt zich hierna terug. Ze gaat naar Canada. En ze probeert in 2022 nog een comeback te maken via YouTube. Met haar 32 jaar jongere vriend. Ja, ze heeft alleen maar jongere vrienden. Die is namelijk ook medium en die is gespecialiseerd in buitenaarsleven. Nou, koekoek, boing, boing. 30:03 Ja, daar ga je ook. 30:03 Waar ze dus in Canada zit, we weten het niet. Het was een heel gek, onbevredigend einde van deze aflevering. Want ik dacht dus echt... Ze zal vast al dood zijn. But she is not. 30:12 Nee, ze is nu wat 78 of zo. En woont ergens met haar toyboy in Canada. 30:17 In Canada. Maar het is dus... Dit was een vrouw die in onze jeugd... zo'n groot deel was van dat hele mediacircus. En was overal mensen... Ze hadden ook nog haar eigen centrum in Valkenburg. Waar mensen ook konden logeren. En er hadden mensen om haar heen... die de hele tijd naar die healings en die readings... Toegingen die helemaal hun leven om Jomanda heen hadden gebouwd. Het was zo'n geloof dat mensen aanhingen. En het waren toch veelal kwetsbare mensen. Met een kwetsbare gezondheid. Waar zij gewoon ook misbruik van heeft gemaakt. 30:48 Ja, ik kan daar echt woest om worden. Dat is echt verschrikkelijk. 30:52 Voor we eruit gaan, heb jij nieuws voor ons, Arco? 30:55 Ja, over grote namen en dubieuze namen gesproken. Ik heb een nieuw boek geschreven, Ajax gerelateerd. Het heet Betonnen Dromen, 30 jaar Ajax en de Arena. Ja, want de Johan Cruijff Arena is op zichzelf al een grote slash dubieuze naam, want... Wie hebben er allemaal opgetreden? Michael Jackson, Tina Turner. Laatst nog Harry Styles. Heel veel grote artiesten. En natuurlijk de Sensation Face. Maar er heeft ook de grafkist van André Hazens. Heeft er op de middenstip gestaan. 31:25 Louis Suarez heeft Bacal van PSV gebeten in zijn nek ooit. Er is daar zoveel gebeurd. En er hebben zoveel mensen zulke... mooie of bizarre herinneringen aan die plek. En dat stadion staat ook heel erg symbool... voor hoe het voetbal veranderd is in 30 jaar. Voor een klein deel van de samenleving in bakstenenstadions... naar gigantische grootste sport ter wereld... voor miljoenen in betongegoot dromen. Dus daar heb ik 30 verhalen over geschreven. 31:54 Nou, en als je nou van Arco houdt bij Alle Geschiedenis Ooit, en dat doe je, want je luistert dit, dan koop ook vooral zijn boek, want je weet, het is weer een heerlijk Arco-boek om te smullen. 32:03 Dit was Grote Namen van de makers van Alle Geschiedenis Ooit. Wil je dat we ook een keertje over jouw favoriete grote namen hebben? Doe dan een mail naar post-et-alle-geschiedenis-ooit.nl. Wil je doorluisteren? Vandaag hebben we het bij Alle Geschiedenis Ooit op Oddemal over de beste en beroemdste laatste woorden. Ons artwork is van Hesterlinke en de muziek is van Klook. Dit was Grote Namer. Tot de verschillende reis. 32:30 Eén kogel raakt Willem van Oranje in zijn zij en de ander in zijn borst. En dan zouden zijn laatste woorden zijn geweest. In het Frans natuurlijk, maar ik vertaal ze. Heere God, wees mijn zielen genadig. Ik ben zeer gekwetst. Heere God, wees mijn zielen en dit arme volk genadigd. 32:48 Dat kan dus onmogelijk zo zijn geweest. Want er is onderzoek geweest. Dat Willem van Oranje. Die is meteen in een hartkamer geraakt. Die was meteen op slag dood. 32:57 Die gaat dan die prachtige volzinnen. Terwijl die zo van. Het is een speech for this. 33:02 Ik denk. Ik ben dus inmiddels na de research van deze aflevering erachter. Wil je een paar goede laatste woorden uitspreken. Laat je in je knieën schieten ofzo. Ofzo. 33:13 Iets waardoor je nog een beetje tijd hebt. In je strottenhoofd of in je hartkamer. Niet goed. 33:17 Nou ja, Walter Gerrards heeft daarna de benen genomen. Die is best wel snel weer opgepakt. En die is daarna ook op zeer gruwelijke wijze aan zijn eind gekomen. 33:24 De benen zijn ook genomen. 33:25 Uiteindelijk gevierendeeld, inderdaad. 33:29 Maar dit heeft hij dus echt nooit gezegd. Dit is gewoon totale aandikking van een soort roemloos einde van de vader des vaderland. 33:38 Maar dat kan je niet hebben midden in een soort opstand. Dus dan moet je een paar nobele laatste woorden hebben die dat volk even een opstekertje geeft na de dood van hun leider. Dat heb je ook nodig. 33:48 Wees dit arme volk genadig. Dat klinkt dan beter dan... Holy shit! Ja, het is heel vaak... Waarschijnlijk. Dus dat is Willem van Oranje. Klopt dus helemaal niks van. 34:13 Fietsvrienden opgelekt. Het is weer tijd voor de Vuelta a España. De derde grote ronde van het jaar. De raarste, stijlste, heetste, meest pikante. 34:23 In ieder geval als je de Rode Lantaarn aanzet. Drie weken lang, twee keer per week een update over de koers en alles eromheen. 34:30 Luister de Rode Lantaarn in alle podcast-apps.